feat(shared): zod şemaları, Türkçe arama ve TL/tarih biçimleri

Co-Authored-By: Claude Opus 5.5 <noreply@anthropic.com>

src/i18n/tr.ts

@@ -1,15 +1,207 @@
 /**
- * Arayüz metinleri (tr-TR). Tüm kullanıcıya görünen metinler burada toplanır.
+ * Arayüz metinleri (tr-TR). Kullanıcıya görünen tüm metinler burada toplanır.
  * Şimdilik tek dil; ileride çok dil gerekirse bu nesnenin şekli sözleşme olur.
  */
 export const tr = {
   app: {
     name: "BÜTÇEM",
     tagline: "Aile bütçesi, birikim, ev stoğu ve akıllı alışveriş",
-    setupInProgress: "Kurulum sürüyor",
-    setupDescription: "Altyapı hazır. Giriş ekranı ve arayüz bir sonraki fazda eklenecek.",
     version: "Sürüm",
   },
+  common: {
+    save: "Kaydet",
+    cancel: "Vazgeç",
+    close: "Kapat",
+    delete: "Sil",
+    edit: "Düzenle",
+    create: "Oluştur",
+    search: "Ara",
+    actions: "İşlemler",
+    loading: "Yükleniyor…",
+    comingSoon: "Yakında",
+    required: "Bu alan zorunlu",
+    yes: "Evet",
+    no: "Hayır",
+    previous: "Önceki",
+    next: "Sonraki",
+    noResults: "Sonuç bulunamadı.",
+    page: (current: number, total: number) => `Sayfa ${current} / ${total}`,
+    rowsPerPage: "Sayfa başına",
+    totalRows: (n: number) => `Toplam ${n} kayıt`,
+    showPassword: "Şifreyi göster",
+    hidePassword: "Şifreyi gizle",
+    genericError: "Beklenmeyen bir hata oluştu. Lütfen tekrar deneyin.",
+  },
+  theme: {
+    label: "Tema",
+    light: "Açık",
+    dark: "Koyu",
+    system: "Sistem",
+  },
+  nav: {
+    main: "Menü",
+    dashboard: "Ana sayfa",
+    transactions: "İşlemler",
+    accounts: "Hesaplar",
+    budget: "Bütçe",
+    planned: "Planlı işlemler",
+    contacts: "Cari hesaplar",
+    savings: "Birikim",
+    stock: "Ev stoğu",
+    shopping: "Alışveriş",
+    reports: "Raporlar",
+    settings: "Ayarlar",
+    more: "Daha fazla",
+    admin: "Yönetim",
+    adminUsers: "Kullanıcılar",
+    adminHouseholds: "Haneler",
+    toggleSidebar: "Menüyü aç/kapat",
+  },
+  household: {
+    label: "Aktif hane",
+    select: "Hane seçin",
+    roles: { owner: "Sahip", member: "Üye", viewer: "İzleyici" },
+  },
+  userMenu: {
+    open: "Kullanıcı menüsü",
+    profile: "Profil",
+    logout: "Çıkış yap",
+    loggedOut: "Çıkış yapıldı.",
+  },
+  roles: { admin: "Yönetici", user: "Kullanıcı" },
+  quickAdd: {
+    button: "Hızlı ekle",
+    title: "Hızlı ekle",
+    description: "Ne eklemek istiyorsunuz?",
+    expense: "Gider",
+    income: "Gelir",
+    transfer: "Transfer",
+    expenseHint: "Harcama, fatura, alışveriş",
+    incomeHint: "Maaş, ek gelir, iade",
+    transferHint: "Hesaplar ve cariler arası",
+    notYet: "İşlem formu Faz 6'da eklenecek.",
+  },
+  auth: {
+    loginTitle: "Giriş yap",
+    loginDescription: "Hesabınıza kullanıcı adı veya e-posta ile giriş yapın.",
+    identifier: "Kullanıcı adı veya e-posta",
+    identifierPlaceholder: "ornek veya ornek@eposta.com",
+    password: "Şifre",
+    submit: "Giriş yap",
+    submitting: "Giriş yapılıyor…",
+    invalidCredentials: "Kullanıcı adı/e-posta veya şifre hatalı.",
+    noSignUp: "Hesaplar yalnızca yönetici tarafından açılır.",
+    identifierRequired: "Kullanıcı adı veya e-posta girin",
+    passwordRequired: "Şifre girin",
+  },
+  dashboard: {
+    title: "Ana sayfa",
+    welcome: (name: string) => `Hoş geldin, ${name}`,
+    welcomeDescription: "Bu ayın özetini burada göreceksin. Veriler sonraki fazlarda bağlanacak.",
+    cards: {
+      monthIncome: "Bu ay gelir",
+      monthExpense: "Bu ay gider",
+      monthRemaining: "Kalan",
+      totalBalance: "Toplam hesap bakiyesi",
+      cardDebt: "Kart borçları",
+      netWorth: "Net varlık",
+    },
+    noData: "Henüz veri yok",
+  },
+  adminUsers: {
+    title: "Kullanıcılar",
+    description: "Kullanıcı oluşturma, rol, şifre ve erişim yönetimi.",
+    newUser: "Yeni kullanıcı",
+    searchPlaceholder: "Ad, kullanıcı adı veya e-posta ara…",
+    columns: {
+      name: "Ad soyad",
+      username: "Kullanıcı adı",
+      email: "E-posta",
+      role: "Rol",
+      status: "Durum",
+      createdAt: "Oluşturulma",
+    },
+    status: { active: "Aktif", banned: "Askıda" },
+    actions: {
+      edit: "Düzenle",
+      changeRole: "Rolü değiştir",
+      makeAdmin: "Yönetici yap",
+      makeUser: "Kullanıcı yap",
+      resetPassword: "Şifre sıfırla",
+      ban: "Askıya al",
+      unban: "Askıyı kaldır",
+      delete: "Sil",
+    },
+    form: {
+      createTitle: "Yeni kullanıcı",
+      createDescription: "Kullanıcı kendi hesabını açamaz; hesapları buradan oluşturun.",
+      editTitle: "Kullanıcıyı düzenle",
+      editDescription: "Ad, kullanıcı adı, e-posta ve rol bilgilerini güncelleyin.",
+      name: "Ad soyad",
+      username: "Kullanıcı adı",
+      usernameHint: "Küçük harf, rakam, nokta, alt çizgi; 3–30 karakter.",
+      email: "E-posta",
+      emailHint: "İsteğe bağlı. Boş bırakılırsa giriş kullanıcı adıyla yapılır.",
+      role: "Sistem rolü",
+      password: "Geçici şifre",
+      passwordHint: "En az 8 karakter. Kullanıcıya güvenli bir kanaldan iletin.",
+    },
+    password: {
+      title: "Şifre sıfırla",
+      description: (name: string) => `${name} için yeni bir şifre belirleyin.`,
+      newPassword: "Yeni şifre",
+      confirm: "Şifreyi belirle",
+    },
+    ban: {
+      title: "Kullanıcıyı askıya al",
+      description: (name: string) => `${name} giriş yapamayacak ve açık oturumları kapatılacak.`,
+      reason: "Neden (isteğe bağlı)",
+      confirm: "Askıya al",
+    },
+    remove: {
+      title: "Kullanıcı silinsin mi?",
+      description: (name: string) => `${name} kalıcı olarak silinecek. Bu işlem geri alınamaz.`,
+      confirm: "Kalıcı olarak sil",
+    },
+    toast: {
+      created: (name: string) => `${name} oluşturuldu.`,
+      updated: (name: string) => `${name} güncellendi.`,
+      roleChanged: (name: string) => `${name} için rol değiştirildi.`,
+      passwordSet: (name: string) => `${name} için şifre güncellendi.`,
+      banned: (name: string) => `${name} askıya alındı.`,
+      unbanned: (name: string) => `${name} için askı kaldırıldı.`,
+      removed: (name: string) => `${name} silindi.`,
+    },
+    guards: {
+      self: "Kendi hesabınız için bu işlem yapılamaz.",
+      lastAdmin: "Sistemdeki son yönetici silinemez veya rolü düşürülemez.",
+    },
+    errors: {
+      usernameTaken: "Bu kullanıcı adı kullanılıyor.",
+      emailTaken: "Bu e-posta adresi kullanılıyor.",
+      checkFields: "Lütfen işaretli alanları düzeltin.",
+    },
+    you: "Siz",
+    noEmail: "—",
+  },
+  validation: {
+    nameMin: "Ad en az 2 karakter olmalı",
+    nameMax: "Ad en fazla 80 karakter olabilir",
+    usernameFormat: "Yalnızca küçük harf, rakam, nokta ve alt çizgi; 3–30 karakter",
+    email: "Geçerli bir e-posta adresi girin",
+    passwordMin: "Şifre en az 8 karakter olmalı",
+    passwordMax: "Şifre en fazla 128 karakter olabilir",
+    banReasonMax: "Neden en fazla 200 karakter olabilir",
+  },
+  errors: {
+    notFoundTitle: "Sayfa bulunamadı",
+    notFoundDescription: "Aradığınız sayfa taşınmış veya hiç var olmamış olabilir.",
+    backHome: "Ana sayfaya dön",
+    errorTitle: "Bir şeyler ters gitti",
+    errorDescription: "Sayfa yüklenirken bir hata oluştu. Tekrar deneyebilirsiniz.",
+    retry: "Tekrar dene",
+    reference: "Hata kodu",
+  },
 } as const;
 
 export type Messages = typeof tr;

src/lib/action-result.ts

@@ -0,0 +1,17 @@
+/**
+ * Server Action ve servis dönüş tipi (Faz 3+). Hata durumunda kullanıcıya gösterilecek
+ * genel mesaj ve isteğe bağlı alan bazlı hatalar döner; iç detay asla sızdırılmaz.
+ */
+export type ActionResult<T = void> =
+  | { ok: true; data: T }
+  | { ok: false; error: string; fieldErrors?: Partial<Record<string, string>> };
+
+export const ok = <T>(data: T): ActionResult<T> => ({ ok: true, data });
+export const fail = (
+  error: string,
+  fieldErrors?: Partial<Record<string, string>>,
+): ActionResult<never> => ({
+  ok: false,
+  error,
+  fieldErrors,
+});

src/shared/format.test.ts

@@ -0,0 +1,29 @@
+import { describe, expect, it } from "vitest";
+import { formatDate, formatDateTime, formatMoney } from "./format";
+
+// Intl çıktısındaki boşluklar (ör. U+00A0) ortama göre değişebilir; karşılaştırmada normalleştir.
+const norm = (s: string) => s.replace(/\s/g, " ");
+
+describe("formatMoney", () => {
+  it("kuruşu TL olarak Türkçe biçimde gösterir", () => {
+    expect(norm(formatMoney(125050))).toBe("₺1.250,50");
+    expect(norm(formatMoney(0))).toBe("₺0,00");
+    expect(norm(formatMoney(-9999))).toBe("-₺99,99");
+  });
+
+  it("tamsayı olmayan tutarı reddeder", () => {
+    expect(() => formatMoney(12.5)).toThrow(TypeError);
+  });
+});
+
+describe("formatDate", () => {
+  it("İstanbul saatine göre gün sınırını uygular", () => {
+    // 31.12.2026 21:30 UTC = 01.01.2027 00:30 İstanbul (UTC+3)
+    expect(formatDate("2026-12-31T21:30:00Z")).toBe("01.01.2027");
+    expect(formatDate("2026-12-31T20:59:00Z")).toBe("31.12.2026");
+  });
+
+  it("tarih-saat biçimi", () => {
+    expect(norm(formatDateTime("2026-11-05T07:05:00Z"))).toBe("05.11.2026 10:05");
+  });
+});

src/shared/format.ts

@@ -0,0 +1,42 @@
+/**
+ * Görüntüleme biçimleri (tr-TR, Europe/Istanbul). Sunucu ve istemci aynı sonucu üretir
+ * çünkü yerel ayar ve saat dilimi her zaman açıkça verilir (hydration uyumsuzluğu olmaz).
+ */
+export const LOCALE = "tr-TR";
+export const TIME_ZONE = "Europe/Istanbul";
+
+const moneyFmt = new Intl.NumberFormat(LOCALE, { style: "currency", currency: "TRY" });
+
+/** Kuruş cinsinden tamsayı tutarı TL olarak biçimlendirir: 125050 → "₺1.250,50". */
+export function formatMoney(amountMinor: number): string {
+  if (!Number.isSafeInteger(amountMinor)) {
+    throw new TypeError(`amountMinor tamsayı olmalı: ${amountMinor}`);
+  }
+  return moneyFmt.format(amountMinor / 100);
+}
+
+const dateFmt = new Intl.DateTimeFormat(LOCALE, {
+  timeZone: TIME_ZONE,
+  day: "2-digit",
+  month: "2-digit",
+  year: "numeric",
+});
+
+const dateTimeFmt = new Intl.DateTimeFormat(LOCALE, {
+  timeZone: TIME_ZONE,
+  day: "2-digit",
+  month: "2-digit",
+  year: "numeric",
+  hour: "2-digit",
+  minute: "2-digit",
+});
+
+/** UTC tarihi İstanbul saatine göre "dd.MM.yyyy" biçiminde gösterir. */
+export function formatDate(date: Date | string): string {
+  return dateFmt.format(new Date(date));
+}
+
+/** UTC tarihi İstanbul saatine göre "dd.MM.yyyy HH:mm" biçiminde gösterir. */
+export function formatDateTime(date: Date | string): string {
+  return dateTimeFmt.format(new Date(date));
+}

src/shared/schemas/auth.ts

@@ -0,0 +1,10 @@
+import { z } from "zod";
+import { tr } from "../../i18n/tr";
+
+/** Giriş formu: kullanıcı adı veya e-posta + şifre. Biçim kontrolü sunucuda yapılır. */
+export const loginSchema = z.object({
+  identifier: z.string().trim().min(1, tr.auth.identifierRequired),
+  password: z.string().min(1, tr.auth.passwordRequired),
+});
+
+export type LoginInput = z.infer<typeof loginSchema>;

src/shared/schemas/common.ts

@@ -0,0 +1,36 @@
+import { z } from "zod";
+import { tr } from "../../i18n/tr";
+
+const v = tr.validation;
+
+/** Sistem rolleri (Better Auth admin plugin). */
+export const SYSTEM_ROLES = ["admin", "user"] as const;
+export const systemRoleSchema = z.enum(SYSTEM_ROLES);
+export type SystemRole = z.infer<typeof systemRoleSchema>;
+
+export const USERNAME_PATTERN = /^[a-z0-9._]{3,30}$/;
+
+export const nameSchema = z.string().trim().min(2, v.nameMin).max(80, v.nameMax);
+
+/** Kullanıcı adı küçük harfe çevrilir; Türkçe büyük İ/I sorununu önlemek için tr-TR kullanılır. */
+export const usernameSchema = z
+  .string()
+  .trim()
+  .transform((s) => s.toLocaleLowerCase("tr-TR"))
+  .pipe(z.string().regex(USERNAME_PATTERN, v.usernameFormat));
+
+export const emailSchema = z.string().trim().toLowerCase().pipe(z.email(v.email));
+
+/** Boş bırakılabilen e-posta: "" → undefined. */
+export const optionalEmailSchema = z
+  .string()
+  .trim()
+  .transform((s) => (s === "" ? undefined : s.toLowerCase()))
+  .pipe(z.email(v.email).optional());
+
+export const passwordSchema = z.string().min(8, v.passwordMin).max(128, v.passwordMax);
+
+/** Girilen değer e-posta mı (giriş sırasında e-posta/kullanıcı adı yöntemini seçmek için)? */
+export function looksLikeEmail(value: string): boolean {
+  return value.includes("@");
+}

src/shared/schemas/user.test.ts

@@ -0,0 +1,73 @@
+import { describe, expect, it } from "vitest";
+import { loginSchema } from "./auth";
+import { looksLikeEmail, usernameSchema } from "./common";
+import { banUserSchema, userCreateSchema, userUpdateSchema } from "./user";
+
+const base = {
+  name: "Ayşe Yılmaz",
+  username: "ayse",
+  email: "",
+  role: "user",
+  password: "gizli-1234",
+};
+
+describe("usernameSchema", () => {
+  it("küçük harfe çevirir ve boşlukları kırpar (Türkçe İ dahil)", () => {
+    expect(usernameSchema.parse("  AYSE.K ")).toBe("ayse.k");
+    expect(usernameSchema.parse("Ali_2")).toBe("ali_2");
+  });
+
+  it("Türkçe karakter, boşluk ve kısa değerleri reddeder", () => {
+    for (const bad of ["ayşe", "ali veli", "ab", "a".repeat(31), "ali-veli"]) {
+      expect(usernameSchema.safeParse(bad).success, bad).toBe(false);
+    }
+  });
+});
+
+describe("userCreateSchema", () => {
+  it("boş e-postayı undefined yapar", () => {
+    const out = userCreateSchema.parse(base);
+    expect(out.email).toBeUndefined();
+    expect(out.name).toBe("Ayşe Yılmaz");
+  });
+
+  it("e-postayı küçük harfe çevirir ve doğrular", () => {
+    expect(userCreateSchema.parse({ ...base, email: " Ayse@Ornek.COM " }).email).toBe(
+      "ayse@ornek.com",
+    );
+    expect(userCreateSchema.safeParse({ ...base, email: "gecersiz" }).success).toBe(false);
+  });
+
+  it("kısa şifreyi ve geçersiz rolü reddeder", () => {
+    expect(userCreateSchema.safeParse({ ...base, password: "1234567" }).success).toBe(false);
+    expect(userCreateSchema.safeParse({ ...base, role: "owner" }).success).toBe(false);
+  });
+
+  it("güncelleme şemasında şifre yoktur", () => {
+    const { password: _password, ...rest } = base;
+    expect(userUpdateSchema.parse(rest)).not.toHaveProperty("password");
+  });
+});
+
+describe("banUserSchema", () => {
+  it("boş nedeni undefined yapar, uzun nedeni reddeder", () => {
+    expect(banUserSchema.parse({ reason: "  " }).reason).toBeUndefined();
+    expect(banUserSchema.safeParse({ reason: "x".repeat(201) }).success).toBe(false);
+  });
+});
+
+describe("loginSchema", () => {
+  it("boş alanları Türkçe mesajla reddeder", () => {
+    const r = loginSchema.safeParse({ identifier: " ", password: "" });
+    expect(r.success).toBe(false);
+    expect(r.error?.issues.map((i) => i.message)).toEqual([
+      "Kullanıcı adı veya e-posta girin",
+      "Şifre girin",
+    ]);
+  });
+
+  it("e-posta / kullanıcı adı ayrımı", () => {
+    expect(looksLikeEmail("ayse@ornek.com")).toBe(true);
+    expect(looksLikeEmail("ayse")).toBe(false);
+  });
+});

src/shared/schemas/user.ts

@@ -0,0 +1,39 @@
+import { z } from "zod";
+import { tr } from "../../i18n/tr";
+import {
+  nameSchema,
+  optionalEmailSchema,
+  passwordSchema,
+  systemRoleSchema,
+  usernameSchema,
+} from "./common";
+
+/** Admin: yeni kullanıcı. E-posta isteğe bağlı (çocuklar vb. için kullanıcı adıyla giriş). */
+export const userCreateSchema = z.object({
+  name: nameSchema,
+  username: usernameSchema,
+  email: optionalEmailSchema,
+  role: systemRoleSchema,
+  password: passwordSchema,
+});
+
+/** Admin: kullanıcı bilgisi güncelleme (şifre ayrı akışta). */
+export const userUpdateSchema = userCreateSchema.omit({ password: true });
+
+export const setPasswordSchema = z.object({ password: passwordSchema });
+
+export const banUserSchema = z.object({
+  reason: z
+    .string()
+    .trim()
+    .max(200, tr.validation.banReasonMax)
+    .transform((s) => (s === "" ? undefined : s))
+    .optional(),
+});
+
+export type UserCreateInput = z.input<typeof userCreateSchema>;
+export type UserCreate = z.output<typeof userCreateSchema>;
+export type UserUpdateInput = z.input<typeof userUpdateSchema>;
+export type UserUpdate = z.output<typeof userUpdateSchema>;
+export type SetPasswordInput = z.input<typeof setPasswordSchema>;
+export type BanUserInput = z.input<typeof banUserSchema>;

src/shared/search.test.ts

@@ -0,0 +1,38 @@
+import { describe, expect, it } from "vitest";
+import { compareTr, foldTr, includesTr } from "./search";
+
+describe("foldTr", () => {
+  it("Türkçe harfleri ve büyük/küçük farkını normalize eder", () => {
+    expect(foldTr("İrem")).toBe("irem");
+    expect(foldTr("IŞIK")).toBe("isik");
+    expect(foldTr("Ayşe Çağrı Öztürk Ünal")).toBe("ayse cagri ozturk unal");
+  });
+});
+
+describe("includesTr", () => {
+  it("aksansız ve büyük harfli aramayla eşleşir", () => {
+    expect(includesTr("İrem Güneş", "irem")).toBe(true);
+    expect(includesTr("İrem Güneş", "GUNES")).toBe(true);
+    expect(includesTr("Ayşe", "ayse")).toBe(true);
+    expect(includesTr("Ayşe", "mehmet")).toBe(false);
+  });
+
+  it("boş arama her şeyle eşleşir, boş değer hiçbir aramayla eşleşmez", () => {
+    expect(includesTr("x", "  ")).toBe(true);
+    expect(includesTr(undefined, "a")).toBe(false);
+  });
+});
+
+describe("compareTr", () => {
+  it("Türk alfabesine göre sıralar", () => {
+    expect(["Zeynep", "Çiğdem", "Can", "Şule", "Selin", "İrem", "Ilgın"].sort(compareTr)).toEqual([
+      "Can",
+      "Çiğdem",
+      "Ilgın",
+      "İrem",
+      "Selin",
+      "Şule",
+      "Zeynep",
+    ]);
+  });
+});

src/shared/search.ts

@@ -0,0 +1,25 @@
+/**
+ * Türkçe arama normalizasyonu: büyük/küçük harf ve aksan farkını yok sayar.
+ * "İrem" ↔ "irem", "IŞIK" ↔ "isik", "Ayşe" ↔ "ayse", "Çağrı" ↔ "cagri".
+ */
+export function foldTr(value: string): string {
+  return value
+    .toLocaleLowerCase("tr-TR")
+    .replace(/ı/g, "i")
+    .normalize("NFD")
+    .replace(/\p{M}/gu, "")
+    .trim();
+}
+
+/** `haystack` içinde `needle` (normalize edilmiş) geçiyor mu? */
+export function includesTr(haystack: string | undefined | null, needle: string): boolean {
+  if (!needle.trim()) return true;
+  return haystack ? foldTr(haystack).includes(foldTr(needle)) : false;
+}
+
+const collator = new Intl.Collator("tr-TR", { sensitivity: "base" });
+
+/** Türkçe alfabetik sıralama karşılaştırıcısı (Ç, Ğ, İ, Ö, Ş, Ü doğru yerde). */
+export function compareTr(a: string, b: string): number {
+  return collator.compare(a, b);
+}