chore: env doğrulama, Vitest, Prettier ve editör ayarları

Co-Authored-By: Claude Opus 5.5 <noreply@anthropic.com>

src/lib/env.test.ts

@@ -0,0 +1,33 @@
+import { describe, expect, it } from "vitest";
+import { parseServerEnv } from "./env";
+
+const valid = {
+  MONGODB_URI: "mongodb://localhost:27019/butcem?replicaSet=rs0&directConnection=true",
+  BETTER_AUTH_SECRET: "x".repeat(32),
+  BETTER_AUTH_URL: "http://localhost:3000",
+};
+
+describe("parseServerEnv", () => {
+  it("geçerli değerleri kabul eder ve varsayılanları uygular", () => {
+    const env = parseServerEnv(valid);
+    expect(env.UPLOAD_DIR).toBe("./uploads");
+    expect(env.MAX_UPLOAD_MB).toBe(10);
+    expect(env.NODE_ENV).toBe("development");
+  });
+
+  it("MAX_UPLOAD_MB string'ini sayıya çevirir", () => {
+    expect(parseServerEnv({ ...valid, MAX_UPLOAD_MB: "25" }).MAX_UPLOAD_MB).toBe(25);
+  });
+
+  it("boş string'i tanımsız sayar", () => {
+    const env = parseServerEnv({ ...valid, SEED_ADMIN_EMAIL: "", APP_VERSION: "" });
+    expect(env.SEED_ADMIN_EMAIL).toBeUndefined();
+    expect(env.APP_VERSION).toBeUndefined();
+  });
+
+  it("eksik ve hatalı değişkenleri tek hata mesajında listeler", () => {
+    expect(() =>
+      parseServerEnv({ MONGODB_URI: "postgres://x", BETTER_AUTH_SECRET: "kisa" }),
+    ).toThrowError(/MONGODB_URI[\s\S]*BETTER_AUTH_SECRET[\s\S]*BETTER_AUTH_URL/);
+  });
+});

src/lib/env.ts

@@ -0,0 +1,52 @@
+import { z } from "zod";
+
+/**
+ * Sunucu ortam değişkenleri şeması.
+ *
+ * Doğrulama tembel (lazy) yapılır: `next build` sırasında (ör. Docker build aşamasında)
+ * sırlar henüz tanımlı olmadığı için modül yüklenirken değil, ilk `env()` çağrısında çalışır.
+ * Sunucu ilk isteği işlerken eksik/hatalı bir değişken varsa açık bir hata ile durur.
+ */
+export const serverEnvSchema = z.object({
+  NODE_ENV: z.enum(["development", "test", "production"]).default("development"),
+  MONGODB_URI: z
+    .string()
+    .min(1, "MONGODB_URI zorunlu")
+    .refine((v) => v.startsWith("mongodb://") || v.startsWith("mongodb+srv://"), {
+      message: "MONGODB_URI mongodb:// veya mongodb+srv:// ile başlamalı",
+    }),
+  BETTER_AUTH_SECRET: z.string().min(32, "BETTER_AUTH_SECRET en az 32 karakter olmalı"),
+  BETTER_AUTH_URL: z.url("BETTER_AUTH_URL geçerli bir URL olmalı"),
+  SEED_ADMIN_EMAIL: z.email().optional(),
+  SEED_ADMIN_PASSWORD: z.string().min(8).optional(),
+  UPLOAD_DIR: z.string().min(1).default("./uploads"),
+  MAX_UPLOAD_MB: z.coerce.number().int().positive().max(100).default(10),
+  APP_VERSION: z.string().optional(),
+  APP_COMMIT: z.string().optional(),
+});
+
+export type ServerEnv = z.infer<typeof serverEnvSchema>;
+
+/** Boş string'leri tanımsız say (`.env` dosyalarında `KEY=""` yaygın). */
+function normalize(source: Record<string, string | undefined>) {
+  return Object.fromEntries(Object.entries(source).map(([k, v]) => [k, v === "" ? undefined : v]));
+}
+
+export function parseServerEnv(source: Record<string, string | undefined>): ServerEnv {
+  const result = serverEnvSchema.safeParse(normalize(source));
+  if (!result.success) {
+    const issues = result.error.issues
+      .map((i) => `  - ${i.path.join(".") || "(kök)"}: ${i.message}`)
+      .join("\n");
+    throw new Error(`Geçersiz ortam değişkenleri:\n${issues}`);
+  }
+  return result.data;
+}
+
+let cached: ServerEnv | undefined;
+
+/** Doğrulanmış sunucu ortam değişkenleri. Yalnızca sunucu kodunda kullan. */
+export function env(): ServerEnv {
+  cached ??= parseServerEnv(process.env);
+  return cached;
+}