butcem/src/shared/budget.test.ts

import { describe, expect, it } from "vitest";
import {
  budgetPeriod,
  computeBudget,
  daysBetween,
  forecast,
  periodOfDate,
  roundUpLimit,
  shiftMonth,
  statusOf,
  type CategoryAmounts,
} from "./budget";

describe("bütçe dönemi", () => {
  it("takvim ayı ve 15'inde başlayan ay", () => {
    expect(budgetPeriod("2026-11")).toEqual({ from: "2026-11-01", to: "2026-11-30" });
    expect(budgetPeriod("2026-12", 15)).toEqual({ from: "2026-12-15", to: "2027-01-14" });
    expect(budgetPeriod("2027-01", 28)).toEqual({ from: "2027-01-28", to: "2027-02-27" });
    expect(periodOfDate("2026-11-14", 15)).toBe("2026-10");
    expect(periodOfDate("2026-11-15", 15)).toBe("2026-11");
    expect(periodOfDate("2027-01-03", 15)).toBe("2026-12");
    expect(periodOfDate("2026-11-30")).toBe("2026-11");
    expect(shiftMonth("2026-12", 1)).toBe("2027-01");
    expect(shiftMonth("2026-01", -1)).toBe("2025-12");
    expect(daysBetween("2026-11-01", "2026-11-30")).toBe(30);
    expect(daysBetween("2026-12-15", "2027-01-14")).toBe(31);
  });

  it("durum eşikleri %80 ve %100", () => {
    expect(statusOf(79_99, 100_00)).toBe("ok");
    expect(statusOf(80_00, 100_00)).toBe("warning");
    expect(statusOf(100_00, 100_00)).toBe("over");
    expect(statusOf(5, null)).toBe("none");
    expect(statusOf(1, 0)).toBe("over");
  });

  it("ay sonu tahmini: sabit + planlı + değişken tempo", () => {
    const a: CategoryAmounts = {
      fixedMinor: 1_000_00,
      variableMinor: 3_000_00,
      plannedMinor: 500_00,
    };
    // Geçmiş yok: 10/30 gün geçti, değişken 3.000 → 9.000
    expect(forecast(a, 10, 30)).toBe(10_500_00);
    expect(forecast(a, 30, 30)).toBe(4_500_00);
    // Henüz başlamamış dönem: gerçekleşmiş değişken olduğu gibi, tempo yok.
    expect(forecast(a, 0, 30)).toBe(4_500_00);
    expect(roundUpLimit(1_234_56)).toBe(1_300_00);
    expect(roundUpLimit(1_200_00)).toBe(1_200_00);
  });

  it("taban hız: önceki ayın temposu ay başında ağır basar", () => {
    // Ayın 2'sinde 6.000'lik tek harcama; önceki ay 30 günde 9.000 (günde 300).
    const a: CategoryAmounts = {
      fixedMinor: 0,
      variableMinor: 6_000_00,
      plannedMinor: 0,
      baselineMinor: 9_000_00,
    };
    // Yalnızca bu ay: 6.000 × 30/2 = 90.000.
    expect(forecast(a, 2, 30)).toBe(90_000_00);
    // Karışım: hız = 2/30 × 3.000 + 28/30 × 300 = 480 → 6.000 + 28 × 480
    expect(forecast(a, 2, 30, 30)).toBe(6_000_00 + 28 * 480_00);
    // Gelecek ay: yalnızca taban; geçmiş ay: gerçekleşen.
    expect(forecast({ ...a, variableMinor: 0 }, 0, 30, 30)).toBe(9_000_00);
    expect(forecast(a, 30, 30, 30)).toBe(6_000_00);
  });
});

describe("bütçe toplama", () => {
  const categories = [
    { id: "market", parentId: null, name: "Market", order: 1 },
    { id: "faturalar", parentId: null, name: "Faturalar", order: 2 },
    { id: "elektrik", parentId: "faturalar", name: "Elektrik", order: 1 },
    { id: "su", parentId: "faturalar", name: "Su", order: 2 },
    { id: "eglence", parentId: null, name: "Eğlence", order: 3 },
    { id: "sinema", parentId: "eglence", name: "Sinema", order: 1 },
    { id: "giyim", parentId: null, name: "Giyim", order: 4 },
  ];
  const amt = (variable: number, fixed = 0, planned = 0): CategoryAmounts => ({
    fixedMinor: fixed,
    variableMinor: variable,
    plannedMinor: planned,
  });

  it("üst limit alt kategorileri kapsar; alt limit iki kez sayılmaz; bütçesiz harcama", () => {
    const r = computeBudget({
      categories,
      limits: new Map([
        ["market", 10_000_00],
        ["faturalar", 3_000_00],
        ["elektrik", 1_500_00],
        ["sinema", 500_00],
      ]),
      amounts: new Map([
        ["market", amt(8_500_00)],
        ["elektrik", amt(0, 1_600_00)],
        ["su", amt(0, 400_00, 300_00)],
        ["faturalar", amt(100_00)],
        ["sinema", amt(200_00)],
        ["eglence", amt(300_00)],
        ["giyim", amt(1_000_00)],
      ]),
      elapsedDays: 30,
      totalDays: 30,
    });
    // Toplam limit: market + faturalar + sinema (elektrik faturaların içinde).
    expect(r.totals.limitMinor).toBe(13_500_00);
    expect(r.totals.actualMinor).toBe(12_100_00);
    // Bütçesiz: eğlencenin kendi harcaması + giyim.
    expect(r.totals.unbudgetedMinor).toBe(1_300_00);
    const line = (id: string) => r.lines.find((l) => l.categoryId === id)!;
    expect(line("faturalar")).toMatchObject({
      actualMinor: 2_100_00,
      plannedMinor: 300_00,
      status: "ok",
      ratioBp: 7000,
    });
    expect(line("elektrik")).toMatchObject({ status: "over", remainingMinor: -100_00 });
    expect(line("market").status).toBe("warning");
    expect(line("eglence")).toMatchObject({
      limitMinor: null,
      actualMinor: 500_00,
      status: "none",
    });
    // Sıra: ağaç sırası, derinlik.
    expect(r.lines.map((l) => `${l.depth}:${l.categoryId}`)).toEqual([
      "0:market",
      "0:faturalar",
      "1:elektrik",
      "1:su",
      "0:eglence",
      "1:sinema",
      "0:giyim",
    ]);
  });

  it("tahmin limiti aşıyor uyarısı; limit yoksa durum none", () => {
    const r = computeBudget({
      categories,
      limits: new Map([["market", 10_000_00]]),
      amounts: new Map([["market", amt(4_000_00)]]),
      elapsedDays: 10,
      totalDays: 30,
    });
    expect(r.totals).toMatchObject({ status: "ok", forecastMinor: 12_000_00, forecastOver: true });
    const empty = computeBudget({
      categories,
      limits: new Map(),
      amounts: new Map(),
      elapsedDays: 1,
      totalDays: 30,
    });
    expect(empty.totals.status).toBe("none");
    expect(empty.lines).toHaveLength(0);
  });
});