feat(assets): varlık lotları, ortalama maliyet ve kâr/zarar servisi

Co-Authored-By: Claude Opus 5.5 <noreply@anthropic.com>
2026-11-05 23:17:44 +03:00
parent baec70d324
commit 890ba9f521
14 changed files with 1415 additions and 3 deletions
@@ -0,0 +1,72 @@
+import { describe, expect, it } from "vitest";
+import { formatBp, holdingSummary, runMovements, type MovementInput } from "./portfolio";
+
+const buy = (quantity: number, amountMinor: number): MovementInput => ({
+  kind: "buy",
+  quantity,
+  amountMinor,
+});
+
+describe("ağırlıklı ortalama maliyet", () => {
+  it("örnek senaryo: 10 gr 25.000 TL'ye, her ay ekleme", () => {
+    // 10 gr × 2.500, 2 gr × 2.600, 2 gr × 2.700 → 14 gr, 35.600 TL; ort. 2.542,857…
+    const run = runMovements([buy(10_000, 25_000_00), buy(2_000, 5_200_00), buy(2_000, 5_400_00)]);
+    expect(run.quantity).toBe(14_000);
+    expect(run.costMinor).toBe(35_600_00);
+    expect(run.investedMinor).toBe(35_600_00);
+    const s = holdingSummary(run, 3_000_00);
+    expect(s.avgCostMinor).toBe(2_542_86);
+    expect(s.currentValueMinor).toBe(42_000_00);
+    expect(s.unrealizedMinor).toBe(6_400_00);
+    // 6.400 / 35.600 = %17,98
+    expect(s.unrealizedBp).toBe(1798);
+  });
+
+  it("satış: ortalama maliyetle düşer, gerçekleşmiş kâr/zarar", () => {
+    const run = runMovements([
+      buy(10_000, 30_000_00),
+      buy(10_000, 40_000_00),
+      { kind: "sell", quantity: 5_000, amountMinor: 20_000_00 },
+    ]);
+    // ort. 3.500 → 5 gr maliyet 17.500; satış 20.000 → +2.500
+    expect(run.steps[2]).toMatchObject({ costOutMinor: 17_500_00, realizedMinor: 2_500_00 });
+    expect(run.quantity).toBe(15_000);
+    expect(run.costMinor).toBe(52_500_00);
+    expect(run.proceedsMinor).toBe(20_000_00);
+    // Kalan ortalama değişmez.
+    expect(holdingSummary(run, null).avgCostMinor).toBe(3_500_00);
+  });
+
+  it("hediye çıkışı K/Z yazmaz; gelen hediye yatırım sayılmaz; tamamı çıkınca maliyet sıfır", () => {
+    const run = runMovements([
+      buy(3_000, 9_000_00),
+      { kind: "gift_in", quantity: 1_000, amountMinor: 3_300_00 },
+      { kind: "gift_out", quantity: 2_000, amountMinor: 0 },
+      { kind: "sell", quantity: 2_000, amountMinor: 7_000_00 },
+    ]);
+    expect(run.investedMinor).toBe(9_000_00);
+    expect(run.giftInMinor).toBe(3_300_00);
+    // ort. 3.075 → çıkış 6.150, kalan 6.150; satış tümü → K/Z 850
+    expect(run.giftOutCostMinor).toBe(6_150_00);
+    expect(run.realizedMinor).toBe(850_00);
+    expect(run.quantity).toBe(0);
+    expect(run.costMinor).toBe(0);
+    const s = holdingSummary(run, 3_500_00);
+    expect(s).toMatchObject({ avgCostMinor: null, currentValueMinor: 0, unrealizedBp: null });
+  });
+
+  it("eldekinden fazla çıkış işaretlenir", () => {
+    const run = runMovements([
+      buy(1_000, 100_00),
+      { kind: "sell", quantity: 2_000, amountMinor: 1 },
+    ]);
+    expect(run.negativeAt).toBe(1);
+    expect(runMovements([buy(1_000, 100_00)]).negativeAt).toBeNull();
+  });
+
+  it("oran biçimi", () => {
+    expect(formatBp(1798)).toBe("+%17,98");
+    expect(formatBp(-350)).toBe("−%3,5");
+    expect(formatBp(0)).toBe("%0");
+  });
+});
@@ -0,0 +1,146 @@
+import { QUANTITY_SCALE } from "./quantity";
+
+/**
+ * Varlık takibi hesap motoru (Bölüm 6.6): ağırlıklı ortalama maliyet, gerçekleşmiş ve
+ * gerçekleşmemiş kâr/zarar. Miktarlar binde bir tamsayı, tutarlar kuruş.
+ *
+ * - Alım (`buy`): miktar ve maliyet artar; ödenen TL "yatırılan" sayılır.
+ * - Gelen hediye/miras (`gift_in`): miktar artar; maliyet = girildiği günkü değer (yatırım değil).
+ * - Satış (`sell`): ortalama maliyetle maliyet düşer; satış tutarı − düşen maliyet = gerçekleşmiş K/Z.
+ * - Hediye/çıkış (`gift_out`): ortalama maliyetle maliyet düşer; kâr/zarar yazılmaz.
+ */
+
+export const MOVEMENT_KINDS = ["buy", "gift_in", "sell", "gift_out"] as const;
+export type MovementKind = (typeof MOVEMENT_KINDS)[number];
+
+export const isInflow = (k: MovementKind) => k === "buy" || k === "gift_in";
+
+export type MovementInput = {
+  kind: MovementKind;
+  quantity: number;
+  /** Alımda ödenen, satışta alınan, gelen hediyede değer; çıkışta yok sayılır. */
+  amountMinor: number;
+};
+
+export type MovementStep = {
+  /** Satış/çıkışta ortalama maliyetle düşülen maliyet. */
+  costOutMinor: number;
+  /** Yalnızca satışta: satış tutarı − düşülen maliyet. */
+  realizedMinor: number;
+  /** Hareketten sonraki miktar ve kalan maliyet. */
+  quantityAfter: number;
+  costAfterMinor: number;
+};
+
+export type PortfolioRun = {
+  steps: MovementStep[];
+  quantity: number;
+  /** Kalan miktarın maliyet esası. */
+  costMinor: number;
+  /** Alımlarda ödenen toplam TL. */
+  investedMinor: number;
+  /** Satışlardan alınan toplam TL. */
+  proceedsMinor: number;
+  realizedMinor: number;
+  /** Gelen hediyelerin girişteki değeri. */
+  giftInMinor: number;
+  /** Çıkışlarla düşen maliyet. */
+  giftOutCostMinor: number;
+  /** Miktarın eksiye düştüğü ilk hareketin sırası (geçerli dizide null). */
+  negativeAt: number | null;
+};
+
+/** Hareketleri kronolojik sırada (çağıran sıralar) işler. */
+export function runMovements(movements: MovementInput[]): PortfolioRun {
+  let quantity = 0;
+  let cost = 0;
+  const r: PortfolioRun = {
+    steps: [],
+    quantity: 0,
+    costMinor: 0,
+    investedMinor: 0,
+    proceedsMinor: 0,
+    realizedMinor: 0,
+    giftInMinor: 0,
+    giftOutCostMinor: 0,
+    negativeAt: null,
+  };
+  movements.forEach((m, i) => {
+    let costOut = 0;
+    let realized = 0;
+    if (isInflow(m.kind)) {
+      quantity += m.quantity;
+      cost += m.amountMinor;
+      if (m.kind === "buy") r.investedMinor += m.amountMinor;
+      else r.giftInMinor += m.amountMinor;
+    } else {
+      if (m.quantity > quantity) {
+        if (r.negativeAt === null) r.negativeAt = i;
+        costOut = cost;
+      } else {
+        costOut = m.quantity === quantity ? cost : Math.round((cost * m.quantity) / quantity);
+      }
+      quantity = Math.max(0, quantity - m.quantity);
+      cost -= costOut;
+      if (m.kind === "sell") {
+        realized = m.amountMinor - costOut;
+        r.proceedsMinor += m.amountMinor;
+        r.realizedMinor += realized;
+      } else r.giftOutCostMinor += costOut;
+    }
+    r.steps.push({
+      costOutMinor: costOut,
+      realizedMinor: realized,
+      quantityAfter: quantity,
+      costAfterMinor: cost,
+    });
+  });
+  r.quantity = quantity;
+  r.costMinor = cost;
+  return r;
+}
+
+export type HoldingSummary = {
+  quantity: number;
+  costMinor: number;
+  /** Birim başına ağırlıklı ortalama maliyet (miktar 0 ise null). */
+  avgCostMinor: number | null;
+  /** Güncel alış fiyatıyla değer (fiyat yoksa null). */
+  currentValueMinor: number | null;
+  unrealizedMinor: number | null;
+  /** Gerçekleşmemiş K/Z oranı, baz puan (%12,34 → 1234); maliyet 0 ise null. */
+  unrealizedBp: number | null;
+  realizedMinor: number;
+  investedMinor: number;
+  proceedsMinor: number;
+};
+
+/** Özet: `priceMinor` değerleme fiyatıdır (Faz 0: varlıklar alış fiyatıyla). */
+export function holdingSummary(run: PortfolioRun, priceMinor: number | null): HoldingSummary {
+  const avgCostMinor =
+    run.quantity > 0 ? Math.round((run.costMinor * QUANTITY_SCALE) / run.quantity) : null;
+  const currentValueMinor =
+    priceMinor === null ? null : Math.round((run.quantity * priceMinor) / QUANTITY_SCALE);
+  const unrealizedMinor = currentValueMinor === null ? null : currentValueMinor - run.costMinor;
+  const unrealizedBp =
+    unrealizedMinor === null || run.costMinor <= 0
+      ? null
+      : Math.round((unrealizedMinor * 10_000) / run.costMinor);
+  return {
+    quantity: run.quantity,
+    costMinor: run.costMinor,
+    avgCostMinor,
+    currentValueMinor,
+    unrealizedMinor,
+    unrealizedBp,
+    realizedMinor: run.realizedMinor,
+    investedMinor: run.investedMinor,
+    proceedsMinor: run.proceedsMinor,
+  };
+}
+
+/** Baz puanı "%12,34" / "−%3,5" biçiminde. */
+export function formatBp(bp: number): string {
+  const s = (Math.abs(bp) / 100).toLocaleString("tr-TR", { maximumFractionDigits: 2 });
+  return `${bp < 0 ? "−" : bp > 0 ? "+" : ""}%${s}`;
+}
@@ -0,0 +1,75 @@
+import { z } from "zod";
+import { tr } from "../../i18n/tr";
+import { ASSET_KEYS } from "../assets";
+import { parseMoney } from "../money";
+import { MOVEMENT_KINDS } from "../portfolio";
+import { parseQuantity } from "../quantity";
+
+const v = tr.validation;
+const a = tr.assets.validation;
+const ymd = z.string().regex(/^\d{4}-\d{2}-\d{2}$/, v.date);
+const objectId = z.string().regex(/^[a-f0-9]{24}$/i, tr.transactions.validation.selectAccount);
+const emptyToNull = (x: unknown) => (x === "" || x === undefined ? null : x);
+
+/** Boş → null; dolu → pozitif kuruş. */
+const optionalMoney = z.preprocess(
+  emptyToNull,
+  z
+    .string()
+    .trim()
+    .transform((s, ctx) => {
+      const minor = parseMoney(s);
+      if (minor === null || minor <= 0) {
+        ctx.addIssue({ code: "custom", message: v.money });
+        return z.NEVER;
+      }
+      return minor;
+    })
+    .nullable(),
+);
+
+/** Varlık (birikim kalemi) formu. */
+export const assetFormSchema = z.object({
+  assetKey: z.enum(ASSET_KEYS),
+  name: z.string().trim().min(1, tr.common.required).max(80, v.nameMax),
+  note: z.string().trim().max(500).default(""),
+  isPrivate: z.boolean().default(false),
+});
+export type AssetFormInput = z.input<typeof assetFormSchema>;
+export type AssetForm = z.output<typeof assetFormSchema>;
+
+/**
+ * Varlık hareketi. Tutar ve birim fiyat isteğe bağlı: tutar varsa birim fiyat ondan, yalnızca
+ * birim fiyat varsa tutar ondan hesaplanır; ikisi de boşsa fiyat tablosu kullanılır
+ * (alım → satış fiyatı, satış ve gelen hediye → alış fiyatı). Hesap yalnızca alım/satışta.
+ */
+export const movementFormSchema = z
+  .object({
+    kind: z.enum(MOVEMENT_KINDS),
+    date: ymd,
+    quantity: z
+      .string()
+      .trim()
+      .transform((s, ctx) => {
+        const q = parseQuantity(s);
+        if (q === null || q <= 0) {
+          ctx.addIssue({ code: "custom", message: tr.inKind.validation.quantity });
+          return z.NEVER;
+        }
+        return q;
+      }),
+    unitPrice: optionalMoney,
+    amount: optionalMoney,
+    accountId: z.preprocess(emptyToNull, objectId.nullable()),
+    storage: z.string().trim().max(120).default(""),
+    note: z.string().trim().max(300).default(""),
+  })
+  .superRefine((x, ctx) => {
+    if ((x.kind === "gift_in" || x.kind === "gift_out") && x.accountId)
+      ctx.addIssue({ code: "custom", path: ["accountId"], message: a.noAccountForGift });
+  })
+  .transform((x) =>
+    x.kind === "gift_out" ? { ...x, unitPrice: null, amount: null, accountId: null } : x,
+  );
+export type MovementFormInput = z.input<typeof movementFormSchema>;
+export type MovementForm = z.output<typeof movementFormSchema>;