feat(defter): harcama kayıtları — ekle, düzenle, sil, geri al (backend)

- /periods/{id}/entries (from/to filtresi), /entries/{id}, /entries/{id}/restore
- Grup kategoriden türetilir; kategori/ödeme türü hane ve aktiflik kontrolü
- Yalnızca açık dönem; soft delete + geri al; sürüm çakışmasında 409
- 6 entegrasyon testi (izolasyon, kapalı dönem, doğrulama, önceki dönem önerisi)

Co-Authored-By: Claude Opus 5.5 <noreply@anthropic.com>

backend/api.http

@@ -263,3 +263,39 @@ Content-Type: application/json
 
 ### Bütçe önerisi — method: default (varsayılan yüzdeler) | previous (önceki dönem) | avg3 (son 3 dönem)
 GET {{baseUrl}}/periods/BURAYA-DONEM-ID/budget/suggestion?method=default
+
+# ─────────────────────── Günlük defter (harcamalar) ───────────────────────
+# Kategori / ödeme türü kimlikleri: GET /categories, GET /payment-methods · tutarlar kuruş
+
+### Dönemin harcamaları (en yeni başta)
+GET {{baseUrl}}/periods/BURAYA-DONEM-ID/entries
+
+### Bir haftanın harcamaları (from/to dahil)
+GET {{baseUrl}}/periods/BURAYA-DONEM-ID/entries?from=2026-12-07&to=2026-12-13
+
+### Harcama ekle — amount kuruş (345,50 ₺ = 34550); grup kategoriden gelir; ödeme türü ve açıklama isteğe bağlı
+POST {{baseUrl}}/periods/BURAYA-DONEM-ID/entries
+Content-Type: application/json
+
+{
+  "date": "2026-12-09",
+  "amount": 34550,
+  "category_id": "BURAYA-KATEGORI-ID",
+  "payment_method_id": "BURAYA-ODEME-TURU-ID",
+  "description": "Haftalık market"
+}
+
+### Harcamayı düzenle — "payment_method_id": "" / "description": "" → kaldır
+PATCH {{baseUrl}}/entries/BURAYA-KAYIT-ID
+Content-Type: application/json
+
+{
+  "amount": 36000,
+  "version": 1
+}
+
+### Harcamayı sil
+DELETE {{baseUrl}}/entries/BURAYA-KAYIT-ID
+
+### Silmeyi geri al ("↩️ Geri al")
+POST {{baseUrl}}/entries/BURAYA-KAYIT-ID/restore

backend/src/models/entry.rs

@@ -0,0 +1,26 @@
+//! `entries` koleksiyonu — günlük defterdeki harcamalar (DATA_MODEL.md §3.9).
+
+use mongodb::bson::Uuid;
+use serde::Deserialize;
+
+use crate::models::group::Group;
+
+#[derive(Debug, Clone, Deserialize)]
+pub struct Entry {
+    #[serde(rename = "_id")]
+    pub id: Uuid,
+    pub period_id: Uuid,
+    /// `"YYYY-MM-DD"`
+    pub date: String,
+    /// Kuruş, > 0
+    pub amount: i64,
+    /// Kategoriden türetilir (rapor ve bütçe toplamları için ayrıca saklanır)
+    pub group: Group,
+    pub category_id: Uuid,
+    #[serde(default)]
+    pub payment_method_id: Option<Uuid>,
+    #[serde(default)]
+    pub description: Option<String>,
+    pub created_by: Uuid,
+    pub version: i32,
+}

backend/src/models/mod.rs

@@ -2,6 +2,7 @@
 //! Şema: `docs/DATA_MODEL.md`
 
 pub mod common;
+pub mod entry;
 pub mod group;
 pub mod household;
 pub mod invite;

backend/src/routes/entry.rs

@@ -0,0 +1,203 @@
+//! Günlük defter uç noktaları (hanenin tüm üyeleri):
+//!
+//! | Yöntem | Yol | İş |
+//! |---|---|---|
+//! | GET    | `/api/periods/{id}/entries?from=&to=` | dönemin kayıtları (tarih aralığı isteğe bağlı, ikisi de dahil) |
+//! | POST   | `/api/periods/{id}/entries`           | harcama ekle |
+//! | PATCH  | `/api/entries/{id}`                   | düzenle |
+//! | DELETE | `/api/entries/{id}`                   | sil (soft) |
+//! | POST   | `/api/entries/{id}/restore`           | silmeyi geri al |
+
+use axum::{
+    Json,
+    extract::{Path, Query, State},
+    http::StatusCode,
+};
+use mongodb::bson::Uuid;
+use serde::{Deserialize, Serialize};
+use ts_rs::TS;
+use validator::Validate;
+
+use crate::{
+    auth::AuthUser,
+    error::{AppError, AppResult},
+    extract::ValidJson,
+    models::{entry::Entry, group::Group},
+    services::entry::{self, EntryChanges, EntryFilter, NewEntry},
+    state::AppState,
+};
+
+#[derive(Deserialize, Validate, TS)]
+#[ts(export, rename = "EntryCreateRequest", optional_fields)]
+pub struct CreateRequest {
+    /// `"YYYY-MM-DD"`, dönem içinde
+    date: String,
+    /// Kuruş, > 0
+    #[ts(type = "number")]
+    amount: i64,
+    /// Grup kategoriden alınır
+    category_id: String,
+    payment_method_id: Option<String>,
+    description: Option<String>,
+}
+
+#[derive(Deserialize, Validate, TS)]
+#[ts(export, rename = "EntryUpdateRequest", optional_fields)]
+pub struct UpdateRequest {
+    date: Option<String>,
+    #[ts(type = "number", optional)]
+    amount: Option<i64>,
+    category_id: Option<String>,
+    /// Boş metin → ödeme türünü kaldır
+    payment_method_id: Option<String>,
+    /// Boş metin → açıklamayı kaldır
+    description: Option<String>,
+    version: Option<i32>,
+}
+
+#[derive(Deserialize)]
+pub struct ListQuery {
+    from: Option<String>,
+    to: Option<String>,
+}
+
+#[derive(Serialize, TS)]
+#[ts(export, rename = "Entry")]
+pub struct EntryDto {
+    id: String,
+    period_id: String,
+    date: String,
+    /// Kuruş
+    #[ts(type = "number")]
+    amount: i64,
+    group: Group,
+    category_id: String,
+    payment_method_id: Option<String>,
+    description: Option<String>,
+    created_by: String,
+    version: i32,
+}
+
+impl From<Entry> for EntryDto {
+    fn from(e: Entry) -> Self {
+        Self {
+            id: e.id.to_string(),
+            period_id: e.period_id.to_string(),
+            date: e.date,
+            amount: e.amount,
+            group: e.group,
+            category_id: e.category_id.to_string(),
+            payment_method_id: e.payment_method_id.map(|u| u.to_string()),
+            description: e.description,
+            created_by: e.created_by.to_string(),
+            version: e.version,
+        }
+    }
+}
+
+/// Adresteki kimlik → geçersizse 404
+fn path_id(id: &str) -> AppResult<Uuid> {
+    Uuid::parse_str(id).map_err(|_| AppError::NotFound)
+}
+
+/// Gövdedeki kimlik → geçersizse 400 (ör. kategori seçilmemiş)
+fn body_id(id: &str, what: &str) -> AppResult<Uuid> {
+    Uuid::parse_str(id.trim()).map_err(|_| AppError::BadRequest(format!("{what} geçersiz")))
+}
+
+pub async fn list(
+    State(s): State<AppState>,
+    auth: AuthUser,
+    Path(period_id): Path<String>,
+    Query(q): Query<ListQuery>,
+) -> AppResult<Json<Vec<EntryDto>>> {
+    let items = entry::list(
+        &s.db,
+        auth.household_id,
+        path_id(&period_id)?,
+        EntryFilter {
+            from: q.from,
+            to: q.to,
+        },
+    )
+    .await?;
+    Ok(Json(items.into_iter().map(EntryDto::from).collect()))
+}
+
+pub async fn create(
+    State(s): State<AppState>,
+    auth: AuthUser,
+    Path(period_id): Path<String>,
+    ValidJson(req): ValidJson<CreateRequest>,
+) -> AppResult<(StatusCode, Json<EntryDto>)> {
+    let payment_method_id = match req.payment_method_id.as_deref().map(str::trim) {
+        None | Some("") => None,
+        Some(id) => Some(body_id(id, "Ödeme türü")?),
+    };
+    let e = entry::create(
+        &s.db,
+        auth.household_id,
+        auth.user_id,
+        path_id(&period_id)?,
+        NewEntry {
+            date: req.date,
+            amount: req.amount,
+            category_id: body_id(&req.category_id, "Kategori")?,
+            payment_method_id,
+            description: req.description,
+        },
+    )
+    .await?;
+    Ok((StatusCode::CREATED, Json(e.into())))
+}
+
+pub async fn update(
+    State(s): State<AppState>,
+    auth: AuthUser,
+    Path(id): Path<String>,
+    ValidJson(req): ValidJson<UpdateRequest>,
+) -> AppResult<Json<EntryDto>> {
+    let payment_method_id = match req.payment_method_id.as_deref().map(str::trim) {
+        None => None,
+        Some("") => Some(None),
+        Some(pm) => Some(Some(body_id(pm, "Ödeme türü")?)),
+    };
+    let category_id = req
+        .category_id
+        .as_deref()
+        .map(|c| body_id(c, "Kategori"))
+        .transpose()?;
+    let e = entry::update(
+        &s.db,
+        auth.household_id,
+        path_id(&id)?,
+        EntryChanges {
+            date: req.date,
+            amount: req.amount,
+            category_id,
+            payment_method_id,
+            description: req.description,
+            version: req.version,
+        },
+    )
+    .await?;
+    Ok(Json(e.into()))
+}
+
+pub async fn delete(
+    State(s): State<AppState>,
+    auth: AuthUser,
+    Path(id): Path<String>,
+) -> AppResult<StatusCode> {
+    entry::delete(&s.db, auth.household_id, path_id(&id)?).await?;
+    Ok(StatusCode::NO_CONTENT)
+}
+
+pub async fn restore(
+    State(s): State<AppState>,
+    auth: AuthUser,
+    Path(id): Path<String>,
+) -> AppResult<Json<EntryDto>> {
+    let e = entry::restore(&s.db, auth.household_id, path_id(&id)?).await?;
+    Ok(Json(e.into()))
+}

backend/src/routes/mod.rs

@@ -3,6 +3,7 @@
 mod auth;
 mod budget;
 mod catalog;
+mod entry;
 mod health;
 mod household;
 mod note;
@@ -84,6 +85,12 @@ pub fn router(state: AppState) -> Router {
         .route("/periods/{id}/budget/weeks", put(budget::set_week))
         .route("/periods/{id}/budget/suggestion", get(budget::suggestion))
         .route("/notes/{id}", patch(note::update).delete(note::delete))
+        .route(
+            "/periods/{id}/entries",
+            get(entry::list).post(entry::create),
+        )
+        .route("/entries/{id}", patch(entry::update).delete(entry::delete))
+        .route("/entries/{id}/restore", post(entry::restore))
         // Bilinmeyen /api/... → JSON 404 (arayüzün index.html'i dönmesin)
         .fallback(|| async { AppError::NotFound });
 

backend/src/services/catalog.rs

@@ -73,6 +73,18 @@ fn coll(db: &Database, c: Catalog) -> mongodb::Collection<Item> {
     db.collection(c.collection())
 }
 
+/// Hanenin tek kaydı (pasifler dahil). Başka hanenin ya da olmayan kayıt → `None`.
+pub async fn find(
+    db: &Database,
+    household_id: Uuid,
+    c: Catalog,
+    id: Uuid,
+) -> AppResult<Option<Item>> {
+    let mut f = scope(household_id);
+    f.insert("_id", id);
+    Ok(coll(db, c).find_one(f).await?)
+}
+
 /// Hanenin kayıtları. Kategoriler grup sırasına, sonra `sort_order`'a göre sıralanır.
 pub async fn list(
     db: &Database,

backend/src/services/entry.rs

@@ -0,0 +1,290 @@
+//! Günlük defter: harcama kayıtları (KAKEIBO_PROMPT §8.4).
+//!
+//! Kurallar:
+//! - Tutar kuruş, > 0. Tarih kaydın döneminin içinde olmalı.
+//! - Grup **kategoriden** alınır (istemci grup göndermez) → kategori ile grup hiç çelişmez.
+//! - Kategori ve ödeme türü bu haneye ait olmalı; yeni seçimde **aktif** olmalı
+//!   (pasife alınmış kategoride kalan eski kayıt düzenlenebilir).
+//! - Yalnızca açık dönemde yazma. Silme soft delete; "Geri al" için `restore`.
+
+use mongodb::{
+    Database,
+    bson::{Bson, Document, Uuid, doc},
+    options::ReturnDocument,
+};
+
+use crate::{
+    db::col,
+    error::{AppError, AppResult},
+    models::{
+        common::{new_meta, now, scope},
+        entry::Entry,
+        group::Group,
+        period::Period,
+    },
+    services::{calendar::parse_date, catalog, period},
+};
+
+/// Açıklama üst sınırı (karakter)
+pub const MAX_DESCRIPTION: usize = 200;
+
+pub struct NewEntry {
+    pub date: String,
+    pub amount: i64,
+    pub category_id: Uuid,
+    pub payment_method_id: Option<Uuid>,
+    pub description: Option<String>,
+}
+
+#[derive(Default)]
+pub struct EntryChanges {
+    pub date: Option<String>,
+    pub amount: Option<i64>,
+    pub category_id: Option<Uuid>,
+    /// `Some(None)` → ödeme türünü kaldır (istekte boş metin)
+    pub payment_method_id: Option<Option<Uuid>>,
+    /// `Some("")` → açıklamayı kaldır
+    pub description: Option<String>,
+    pub version: Option<i32>,
+}
+
+/// Liste filtresi: tarih aralığı (ikisi de dahil, isteğe bağlı)
+#[derive(Default)]
+pub struct EntryFilter {
+    pub from: Option<String>,
+    pub to: Option<String>,
+}
+
+fn coll(db: &Database) -> mongodb::Collection<Entry> {
+    db.collection(col::ENTRIES)
+}
+
+/// Dönemin kayıtları: en yeni tarih başta, aynı gün içinde en son eklenen başta.
+pub async fn list(
+    db: &Database,
+    household_id: Uuid,
+    period_id: Uuid,
+    filter: EntryFilter,
+) -> AppResult<Vec<Entry>> {
+    period::get(db, household_id, period_id).await?; // dönem bu haneye ait mi?
+    let mut f = scope(household_id);
+    f.insert("period_id", period_id);
+    let mut range = Document::new();
+    if let Some(from) = filter.from {
+        range.insert("$gte", valid_date(&from)?);
+    }
+    if let Some(to) = filter.to {
+        range.insert("$lte", valid_date(&to)?);
+    }
+    if !range.is_empty() {
+        f.insert("date", range);
+    }
+    // UUID v7 zamana göre sıralı → `_id` azalan = en son eklenen önce
+    let mut cursor = coll(db)
+        .find(f)
+        .sort(doc! { "date": -1, "_id": -1 })
+        .await?;
+    let mut out = Vec::new();
+    while cursor.advance().await? {
+        out.push(cursor.deserialize_current()?);
+    }
+    Ok(out)
+}
+
+pub async fn create(
+    db: &Database,
+    household_id: Uuid,
+    user_id: Uuid,
+    period_id: Uuid,
+    e: NewEntry,
+) -> AppResult<Entry> {
+    let p = period::get_open(db, household_id, period_id).await?;
+    let date = clean_date(&e.date, &p)?;
+    let amount = clean_amount(e.amount)?;
+    let group = category_group(db, household_id, e.category_id, None).await?;
+    if let Some(pm) = e.payment_method_id {
+        check_payment_method(db, household_id, pm, None).await?;
+    }
+    let description = clean_description(e.description.as_deref())?;
+
+    let mut d = new_meta(household_id);
+    let id = d.get("_id").cloned().unwrap_or(Bson::Null);
+    d.insert("period_id", period_id);
+    d.insert("date", date);
+    d.insert("amount", amount);
+    d.insert("group", group.as_str());
+    d.insert("category_id", e.category_id);
+    d.insert(
+        "payment_method_id",
+        e.payment_method_id.map_or(Bson::Null, Bson::from),
+    );
+    d.insert("description", description.map_or(Bson::Null, Bson::String));
+    d.insert("created_by", user_id);
+    db.collection::<Document>(col::ENTRIES)
+        .insert_one(d)
+        .await?;
+    coll(db)
+        .find_one(doc! { "_id": id })
+        .await?
+        .ok_or_else(|| AppError::Internal("eklenen kayıt okunamadı".into()))
+}
+
+pub async fn update(
+    db: &Database,
+    household_id: Uuid,
+    id: Uuid,
+    ch: EntryChanges,
+) -> AppResult<Entry> {
+    let current = get(db, household_id, id).await?;
+    let p = period::get_open(db, household_id, current.period_id).await?;
+    if ch.version.is_some_and(|v| v != current.version) {
+        return Err(stale());
+    }
+
+    let mut set = doc! { "updated_at": now() };
+    if let Some(date) = ch.date {
+        set.insert("date", clean_date(&date, &p)?);
+    }
+    if let Some(amount) = ch.amount {
+        set.insert("amount", clean_amount(amount)?);
+    }
+    if let Some(cid) = ch.category_id {
+        let group = category_group(db, household_id, cid, Some(current.category_id)).await?;
+        set.insert("category_id", cid);
+        set.insert("group", group.as_str());
+    }
+    if let Some(pm) = ch.payment_method_id {
+        if let Some(pm) = pm {
+            check_payment_method(db, household_id, pm, current.payment_method_id).await?;
+        }
+        set.insert("payment_method_id", pm.map_or(Bson::Null, Bson::from));
+    }
+    if let Some(desc) = ch.description {
+        set.insert(
+            "description",
+            clean_description(Some(&desc))?.map_or(Bson::Null, Bson::String),
+        );
+    }
+
+    let mut f = scope(household_id);
+    f.insert("_id", id);
+    f.insert("version", current.version);
+    coll(db)
+        .find_one_and_update(f, doc! { "$set": set, "$inc": { "version": 1 } })
+        .return_document(ReturnDocument::After)
+        .await?
+        .ok_or_else(stale)
+}
+
+/// Soft delete. Silinen kayıt `restore` ile geri getirilebilir ("Geri al").
+pub async fn delete(db: &Database, household_id: Uuid, id: Uuid) -> AppResult<()> {
+    let current = get(db, household_id, id).await?;
+    period::get_open(db, household_id, current.period_id).await?;
+    let ts = now();
+    let mut f = scope(household_id);
+    f.insert("_id", id);
+    coll(db)
+        .update_one(
+            f,
+            doc! { "$set": { "deleted_at": ts, "updated_at": ts }, "$inc": { "version": 1 } },
+        )
+        .await?;
+    Ok(())
+}
+
+/// Silinmiş kaydı geri getirir. Silinmemiş ya da başka hanenin kaydı → 404.
+pub async fn restore(db: &Database, household_id: Uuid, id: Uuid) -> AppResult<Entry> {
+    let f = doc! { "_id": id, "household_id": household_id, "deleted_at": { "$ne": null } };
+    let deleted = coll(db)
+        .find_one(f.clone())
+        .await?
+        .ok_or(AppError::NotFound)?;
+    period::get_open(db, household_id, deleted.period_id).await?;
+    coll(db)
+        .find_one_and_update(
+            f,
+            doc! { "$set": { "deleted_at": null, "updated_at": now() }, "$inc": { "version": 1 } },
+        )
+        .return_document(ReturnDocument::After)
+        .await?
+        .ok_or(AppError::NotFound)
+}
+
+// ---------- yardımcılar ----------
+
+async fn get(db: &Database, household_id: Uuid, id: Uuid) -> AppResult<Entry> {
+    let mut f = scope(household_id);
+    f.insert("_id", id);
+    coll(db).find_one(f).await?.ok_or(AppError::NotFound)
+}
+
+/// Kategori bu haneye ait mi, aktif mi (ya da kaydın zaten kullandığı kategori mi)? → grubu
+async fn category_group(
+    db: &Database,
+    household_id: Uuid,
+    category_id: Uuid,
+    current: Option<Uuid>,
+) -> AppResult<Group> {
+    let c = catalog::find(db, household_id, catalog::Catalog::Categories, category_id)
+        .await?
+        .ok_or_else(|| AppError::BadRequest("Kategori bulunamadı".into()))?;
+    if !c.is_active && current != Some(category_id) {
+        return Err(AppError::BadRequest(
+            "Bu kategori pasif; başka bir kategori seçin".into(),
+        ));
+    }
+    c.group
+        .ok_or_else(|| AppError::Internal("kategorinin grubu yok".into()))
+}
+
+async fn check_payment_method(
+    db: &Database,
+    household_id: Uuid,
+    id: Uuid,
+    current: Option<Uuid>,
+) -> AppResult<()> {
+    let m = catalog::find(db, household_id, catalog::Catalog::PaymentMethods, id)
+        .await?
+        .ok_or_else(|| AppError::BadRequest("Ödeme türü bulunamadı".into()))?;
+    if !m.is_active && current != Some(id) {
+        return Err(AppError::BadRequest(
+            "Bu ödeme türü pasif; başka birini seçin".into(),
+        ));
+    }
+    Ok(())
+}
+
+fn valid_date(s: &str) -> AppResult<String> {
+    let s = s.trim();
+    parse_date(s).ok_or_else(|| AppError::BadRequest("Tarih geçersiz".into()))?;
+    Ok(s.to_string())
+}
+
+fn clean_date(s: &str, p: &Period) -> AppResult<String> {
+    let s = valid_date(s)?;
+    if s < p.start_date || s >= p.end_date {
+        return Err(AppError::BadRequest("Tarih dönem içinde olmalı".into()));
+    }
+    Ok(s)
+}
+
+fn clean_amount(v: i64) -> AppResult<i64> {
+    if v <= 0 {
+        return Err(AppError::BadRequest("Tutar sıfırdan büyük olmalı".into()));
+    }
+    period::validate_amount(v)
+}
+
+fn clean_description(d: Option<&str>) -> AppResult<Option<String>> {
+    match d.map(str::trim) {
+        None | Some("") => Ok(None),
+        Some(s) if s.chars().count() > MAX_DESCRIPTION => Err(AppError::BadRequest(format!(
+            "Açıklama en fazla {MAX_DESCRIPTION} karakter olabilir"
+        ))),
+        Some(s) => Ok(Some(s.to_string())),
+    }
+}
+
+fn stale() -> AppError {
+    AppError::Conflict("Kayıt başka biri tarafından değiştirildi, sayfayı yenileyin".into())
+}

backend/src/services/mod.rs

@@ -4,6 +4,7 @@ pub mod account;
 pub mod budget;
 pub mod calendar;
 pub mod catalog;
+pub mod entry;
 pub mod invite;
 pub mod money;
 pub mod note;

backend/tests/entries.rs

@@ -0,0 +1,453 @@
+//! Günlük defter: harcama kayıtları.
+
+mod common;
+
+use axum::http::StatusCode;
+use common::{Session, TestApp};
+use mongodb::bson::{Document, Uuid, doc};
+use serde_json::{Value, json};
+
+async fn open_period(app: &TestApp, s: &Session, start: &str, end: &str) -> String {
+    let (st, p) = app
+        .post(
+            "/periods",
+            s,
+            json!({ "start_date": start, "end_date": end }),
+        )
+        .await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::CREATED, "{p}");
+    p["id"].as_str().unwrap().to_string()
+}
+
+/// Hanenin ilk (örnek) kategorisi, verilen grupta
+async fn category(app: &TestApp, s: &Session, group: &str) -> String {
+    let (_, cats) = app.get("/categories", s).await;
+    cats.as_array()
+        .unwrap()
+        .iter()
+        .find(|c| c["group"] == group)
+        .unwrap_or_else(|| panic!("{group} grubunda kategori yok"))["id"]
+        .as_str()
+        .unwrap()
+        .to_string()
+}
+
+async fn payment_method(app: &TestApp, s: &Session) -> String {
+    let (_, pms) = app.get("/payment-methods", s).await;
+    pms[0]["id"].as_str().unwrap().to_string()
+}
+
+async fn add(app: &TestApp, s: &Session, pid: &str, body: Value) -> (StatusCode, Value) {
+    app.post(&format!("/periods/{pid}/entries"), s, body).await
+}
+
+async fn close(app: &TestApp, pid: &str) {
+    app.db
+        .collection::<Document>("periods")
+        .update_one(
+            doc! { "_id": Uuid::parse_str(pid).unwrap() },
+            doc! { "$set": { "status": "closed" } },
+        )
+        .await
+        .unwrap();
+}
+
+fn ids(list: &Value) -> Vec<&str> {
+    list.as_array()
+        .unwrap()
+        .iter()
+        .map(|e| e["description"].as_str().unwrap_or(""))
+        .collect()
+}
+
+#[tokio::test]
+async fn crud_group_from_category_and_ordering() {
+    let app = TestApp::new().await;
+    let s = app.register("Test", None).await;
+    let pid = open_period(&app, &s, "2026-12-01", "2027-01-01").await;
+    let needs = category(&app, &s, "needs").await;
+    let wants = category(&app, &s, "wants").await;
+    let pm = payment_method(&app, &s).await;
+
+    let (st, e) = add(
+        &app,
+        &s,
+        &pid,
+        json!({ "date": "2026-12-09", "amount": 34_550, "category_id": needs,
+                "payment_method_id": pm, "description": "  Haftalık market  " }),
+    )
+    .await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::CREATED, "{e}");
+    assert_eq!(e["group"], "needs", "grup kategoriden gelir");
+    assert_eq!(e["description"], "Haftalık market", "boşluklar kırpılır");
+    assert_eq!(e["payment_method_id"], pm.as_str());
+    assert_eq!(e["version"], 1);
+    let id = e["id"].as_str().unwrap().to_string();
+
+    // Ödeme türü ve açıklama isteğe bağlı
+    for (date, desc) in [
+        ("2026-12-09", "aynı gün, sonra"),
+        ("2026-12-02", "erken"),
+        ("2026-12-20", "geç"),
+    ] {
+        let (st, b) = add(
+            &app,
+            &s,
+            &pid,
+            json!({ "date": date, "amount": 1_000, "category_id": wants, "description": desc }),
+        )
+        .await;
+        assert_eq!(st, StatusCode::CREATED, "{b}");
+        assert!(b["payment_method_id"].is_null());
+    }
+
+    // Sıra: yeni tarih önce; aynı gün içinde son eklenen önce
+    let (_, list) = app.get(&format!("/periods/{pid}/entries"), &s).await;
+    assert_eq!(
+        ids(&list),
+        ["geç", "aynı gün, sonra", "Haftalık market", "erken"]
+    );
+
+    // Tarih aralığı (hafta) filtresi: iki uç dahil
+    let (_, week) = app
+        .get(
+            &format!("/periods/{pid}/entries?from=2026-12-07&to=2026-12-13"),
+            &s,
+        )
+        .await;
+    assert_eq!(ids(&week), ["aynı gün, sonra", "Haftalık market"]);
+    let (st, _) = app
+        .get(&format!("/periods/{pid}/entries?from=2026-13-01"), &s)
+        .await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::BAD_REQUEST);
+
+    // Düzenle: kategori değişince grup da değişir; boş metin → kaldır
+    let (st, u) = app
+        .patch(
+            &format!("/entries/{id}"),
+            &s,
+            json!({ "amount": 40_000, "category_id": wants, "payment_method_id": "",
+                    "description": "", "version": 1 }),
+        )
+        .await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::OK, "{u}");
+    assert_eq!(u["amount"], 40_000);
+    assert_eq!(u["group"], "wants");
+    assert!(u["payment_method_id"].is_null());
+    assert!(u["description"].is_null());
+    assert_eq!(u["version"], 2);
+    assert_eq!(u["date"], "2026-12-09", "gönderilmeyen alan değişmez");
+
+    // Eski sürümle düzenleme → 409
+    let (st, _) = app
+        .patch(
+            &format!("/entries/{id}"),
+            &s,
+            json!({ "amount": 1, "version": 1 }),
+        )
+        .await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::CONFLICT);
+
+    // Sil → listede yok
+    let (st, _) = app.delete(&format!("/entries/{id}"), &s).await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::NO_CONTENT);
+    let (_, list) = app.get(&format!("/periods/{pid}/entries"), &s).await;
+    assert_eq!(list.as_array().unwrap().len(), 3);
+    let (st, _) = app
+        .patch(&format!("/entries/{id}"), &s, json!({ "amount": 5 }))
+        .await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::NOT_FOUND, "silinmiş kayıt düzenlenemez");
+
+    app.cleanup().await;
+}
+
+#[tokio::test]
+async fn delete_and_restore_undo() {
+    let app = TestApp::new().await;
+    let s = app.register("Test", None).await;
+    let pid = open_period(&app, &s, "2026-12-01", "2027-01-01").await;
+    let needs = category(&app, &s, "needs").await;
+    let (_, e) = add(
+        &app,
+        &s,
+        &pid,
+        json!({ "date": "2026-12-03", "amount": 2_500, "category_id": needs }),
+    )
+    .await;
+    let id = e["id"].as_str().unwrap();
+
+    // Silinmemiş kayıt geri alınamaz
+    let (st, _) = app
+        .post(&format!("/entries/{id}/restore"), &s, json!({}))
+        .await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::NOT_FOUND);
+
+    app.delete(&format!("/entries/{id}"), &s).await;
+    let (st, r) = app
+        .post(&format!("/entries/{id}/restore"), &s, json!({}))
+        .await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::OK, "{r}");
+    assert_eq!(r["amount"], 2_500);
+    assert_eq!(r["version"], 3, "sil + geri al iki değişiklik");
+    let (_, list) = app.get(&format!("/periods/{pid}/entries"), &s).await;
+    assert_eq!(
+        list.as_array().unwrap().len(),
+        1,
+        "geri gelen kayıt listede"
+    );
+
+    // İkinci kez geri alma → 404
+    let (st, _) = app
+        .post(&format!("/entries/{id}/restore"), &s, json!({}))
+        .await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::NOT_FOUND);
+
+    app.cleanup().await;
+}
+
+#[tokio::test]
+async fn validation_errors_are_turkish_400s() {
+    let app = TestApp::new().await;
+    let s = app.register("Test", None).await;
+    let pid = open_period(&app, &s, "2026-12-01", "2027-01-01").await;
+    let needs = category(&app, &s, "needs").await;
+    let base = json!({ "date": "2026-12-05", "amount": 1_000, "category_id": needs });
+    let with = |k: &str, v: Value| {
+        let mut b = base.clone();
+        b[k] = v;
+        b
+    };
+
+    let cases = [
+        (with("amount", json!(0)), "Tutar sıfırdan büyük olmalı"),
+        (with("amount", json!(-5)), "Tutar sıfırdan büyük olmalı"),
+        (
+            with("date", json!("2027-01-01")),
+            "Tarih dönem içinde olmalı",
+        ),
+        (with("date", json!("05.12.2026")), "Tarih geçersiz"),
+        (with("category_id", json!("")), "Kategori geçersiz"),
+        (
+            with("category_id", json!(Uuid::new().to_string())),
+            "Kategori bulunamadı",
+        ),
+        (
+            with("payment_method_id", json!("xyz")),
+            "Ödeme türü geçersiz",
+        ),
+        (
+            with("payment_method_id", json!(Uuid::new().to_string())),
+            "Ödeme türü bulunamadı",
+        ),
+        (
+            with("description", json!("a".repeat(201))),
+            "Açıklama en fazla 200 karakter olabilir",
+        ),
+    ];
+    for (body, msg) in cases {
+        let (st, b) = add(&app, &s, &pid, body.clone()).await;
+        assert_eq!(st, StatusCode::BAD_REQUEST, "{body} → {b}");
+        assert_eq!(b["error"]["message"], msg, "{body}");
+    }
+
+    // 200 karakter (emoji = 1 karakter) kabul
+    let (st, _) = add(&app, &s, &pid, with("description", json!("🛒".repeat(200)))).await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::CREATED);
+
+    // Pasif kategori: yeni kayıtta olmaz, onu zaten kullanan kayıt düzenlenebilir
+    let (_, e) = add(&app, &s, &pid, base.clone()).await;
+    let (st, _) = app
+        .patch(
+            &format!("/categories/{needs}"),
+            &s,
+            json!({ "is_active": false }),
+        )
+        .await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::OK);
+    let (st, b) = add(&app, &s, &pid, base.clone()).await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::BAD_REQUEST);
+    assert_eq!(
+        b["error"]["message"],
+        "Bu kategori pasif; başka bir kategori seçin"
+    );
+    let (st, b) = app
+        .patch(
+            &format!("/entries/{}", e["id"].as_str().unwrap()),
+            &s,
+            json!({ "amount": 2_000, "category_id": needs }),
+        )
+        .await;
+    assert_eq!(
+        st,
+        StatusCode::OK,
+        "eski kaydın kendi kategorisi kalabilir: {b}"
+    );
+
+    app.cleanup().await;
+}
+
+#[tokio::test]
+async fn closed_period_is_read_only() {
+    let app = TestApp::new().await;
+    let s = app.register("Test", None).await;
+    let pid = open_period(&app, &s, "2026-12-01", "2027-01-01").await;
+    let needs = category(&app, &s, "needs").await;
+    let (_, e) = add(
+        &app,
+        &s,
+        &pid,
+        json!({ "date": "2026-12-05", "amount": 1_000, "category_id": needs }),
+    )
+    .await;
+    let (_, gone) = add(
+        &app,
+        &s,
+        &pid,
+        json!({ "date": "2026-12-06", "amount": 500, "category_id": needs }),
+    )
+    .await;
+    let id = e["id"].as_str().unwrap();
+    let gone_id = gone["id"].as_str().unwrap();
+    app.delete(&format!("/entries/{gone_id}"), &s).await;
+    close(&app, &pid).await;
+
+    let (st, _) = add(
+        &app,
+        &s,
+        &pid,
+        json!({ "date": "2026-12-07", "amount": 1, "category_id": needs }),
+    )
+    .await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::CONFLICT);
+    let (st, _) = app
+        .patch(&format!("/entries/{id}"), &s, json!({ "amount": 5 }))
+        .await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::CONFLICT);
+    let (st, _) = app.delete(&format!("/entries/{id}"), &s).await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::CONFLICT);
+    let (st, _) = app
+        .post(&format!("/entries/{gone_id}/restore"), &s, json!({}))
+        .await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::CONFLICT);
+    // Okuma serbest
+    let (st, list) = app.get(&format!("/periods/{pid}/entries"), &s).await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::OK);
+    assert_eq!(list.as_array().unwrap().len(), 1);
+
+    app.cleanup().await;
+}
+
+#[tokio::test]
+async fn entries_are_isolated_between_households() {
+    let app = TestApp::new().await;
+    let a = app.register("Ali", None).await;
+    let b = app.register("Banu", None).await;
+    let pid = open_period(&app, &a, "2026-12-01", "2027-01-01").await;
+    let b_pid = open_period(&app, &b, "2026-12-01", "2027-01-01").await;
+    let a_cat = category(&app, &a, "needs").await;
+    let a_pm = payment_method(&app, &a).await;
+    let (_, e) = add(
+        &app,
+        &a,
+        &pid,
+        json!({ "date": "2026-12-05", "amount": 1_000, "category_id": a_cat }),
+    )
+    .await;
+    let id = e["id"].as_str().unwrap();
+
+    // B, A'nın dönemini/kaydını göremez, değiştiremez
+    let (st, _) = app.get(&format!("/periods/{pid}/entries"), &b).await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::NOT_FOUND);
+    let (st, _) = add(
+        &app,
+        &b,
+        &pid,
+        json!({ "date": "2026-12-05", "amount": 1, "category_id": a_cat }),
+    )
+    .await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::NOT_FOUND);
+    let (st, _) = app
+        .patch(&format!("/entries/{id}"), &b, json!({ "amount": 5 }))
+        .await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::NOT_FOUND);
+    let (st, _) = app.delete(&format!("/entries/{id}"), &b).await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::NOT_FOUND);
+    app.delete(&format!("/entries/{id}"), &a).await;
+    let (st, _) = app
+        .post(&format!("/entries/{id}/restore"), &b, json!({}))
+        .await;
+    assert_eq!(
+        st,
+        StatusCode::NOT_FOUND,
+        "başkasının silinmiş kaydı geri alınamaz"
+    );
+
+    // B kendi dönemine A'nın kategorisini / ödeme türünü kullanamaz
+    let (st, body) = add(
+        &app,
+        &b,
+        &b_pid,
+        json!({ "date": "2026-12-05", "amount": 1, "category_id": a_cat }),
+    )
+    .await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::BAD_REQUEST);
+    assert_eq!(body["error"]["message"], "Kategori bulunamadı");
+    let b_cat = category(&app, &b, "needs").await;
+    let (st, body) = add(
+        &app,
+        &b,
+        &b_pid,
+        json!({ "date": "2026-12-05", "amount": 1, "category_id": b_cat, "payment_method_id": a_pm }),
+    )
+    .await;
+    assert_eq!(st, StatusCode::BAD_REQUEST);
+    assert_eq!(body["error"]["message"], "Ödeme türü bulunamadı");
+
+    app.cleanup().await;
+}
+
+/// Bütçe önerisi (önceki dönem) artık API'den girilen gerçek kayıtları kullanır.
+#[tokio::test]
+async fn previous_suggestion_uses_real_entries() {
+    let app = TestApp::new().await;
+    let s = app.register("Test", None).await;
+    let nov = open_period(&app, &s, "2026-11-01", "2026-12-01").await;
+    let needs = category(&app, &s, "needs").await;
+    let culture = category(&app, &s, "culture").await;
+    for (cat, amount) in [(&needs, 120_000), (&needs, 30_000), (&culture, 15_000)] {
+        let (st, b) = add(
+            &app,
+            &s,
+            &nov,
+            json!({ "date": "2026-11-10", "amount": amount, "category_id": cat }),
+        )
+        .await;
+        assert_eq!(st, StatusCode::CREATED, "{b}");
+    }
+    // Silinen kayıt toplama girmez
+    let (_, del) = add(
+        &app,
+        &s,
+        &nov,
+        json!({ "date": "2026-11-11", "amount": 999_999, "category_id": needs }),
+    )
+    .await;
+    app.delete(&format!("/entries/{}", del["id"].as_str().unwrap()), &s)
+        .await;
+    close(&app, &nov).await;
+
+    let dec = open_period(&app, &s, "2026-12-01", "2027-01-01").await;
+    let (_, sug) = app
+        .get(
+            &format!("/periods/{dec}/budget/suggestion?method=previous"),
+            &s,
+        )
+        .await;
+    assert_eq!(sug["available"], true, "{sug}");
+    assert_eq!(
+        sug["amounts"],
+        json!({ "needs": 150_000, "wants": 0, "culture": 15_000, "unexpected": 0 })
+    );
+
+    app.cleanup().await;
+}

docs/MEMORY.md

@@ -1,7 +1,7 @@
 # 🧠 Proje Hafızası
 
 ## ▶️ Sıradaki Adım
-**Faz 5 – Adım 1:** Backend harcama kayıtları (`entries`): model (DATA_MODEL'e bak), `services/entry.rs` (create/update/delete soft + restore, list: dönem/hafta/tarih aralığı), doğrulama (tutar > 0, tarih açık dönem içinde, kategori hanenin ve aktif, grup = kategorinin grubu, ödeme türü hanenin), `routes/entry.rs`, TS tipleri, `tests/entries.rs` (CRUD, kapalı dönem, izolasyon, geri al). Ardından `budget::suggest` previous/avg3 testleri gerçek kayıtla.
+**Faz 5 – Adım 2:** Backend gerçekleşen harcamalar: dönem özetine `spent_total` + `remaining` (harcanabilir − harcanan), bütçe görünümüne grup×hafta `spent` (aggregation, saklanmaz), haftalık özet uç noktası ya da `budget` yanıtına ekleme (karar: mevcut `GET /budget` DTO'suna `spent` alanı). Testler: haftalara doğru dağılım, silinen kayıt sayılmaz, izolasyon.
 
 ## 📌 Alınan Kararlar
 - **Yerel demo hesapları** (`kakeibo_dev`): `demo@ornek.com` / `demo12345` (owner, "Demo Hanesi") · `es@ornek.com` / `demo12345` (member, aynı hane). `npm run db:reset` silerse API ile yeniden oluştur (ileride `db:seed`).
@@ -97,3 +97,6 @@
 - E2E artık ayrı sunucuda: `REGISTRATION=open PORT=8091 STATIC_DIR=frontend/dist MONGODB_URI=…/kakeibo_test_e2e` (kullanıcının dev verisine dokunulmaz; bitince DB silinir). 31 kontrol geçti; ekran görüntüsüyle 3 düzen sorunu bulundu/düzeltildi (dar satırlar, mobil tutar/tarih, hafta etiketi).
 - **Adım 6:** Notlar: `features/notes/` (`NotesSection` — Plan'da `context="planning"`, Değerlendirme'de `review` ile yeniden kullanılacak; `NoteEditor` Yaz/Önizle sekmeleri; zod şeması karakteri backend gibi sayar), `lib/notes.ts` (+ `useHousehold` yazar adı için), `components/markdown.tsx` (ham HTML yok, bağlantılar yeni sekme), `components/ui/textarea.tsx`, `index.css` `.markdown` stilleri. Yeni bağımlılık: react-markdown 10, remark-gfm 4. E2E 16 kontrol (XSS, 409 çakışma dahil). `DistributionBar` 0/0 durumunda "tamamı dağıtıldı" demiyor. **Faz 4 tamamlandı.**
 - Not: JS paketi 820 kB (gzip 254 kB; markdown ~200 kB) → Faz 10'da route bazlı lazy + Markdown'u ayrı parçaya al. `npm audit` uyarıları shadcn CLI bağımlılıklarından (deepmerge, minimatch), uygulamaya girmiyor; `--force` shadcn'i 1.0'a düşürür, yapılmadı.
+
+### 2026-11-12 — Faz 5
+- **Adım 1:** Harcamalar backend: `models/entry.rs`, `services/entry.rs` (list + `from`/`to` filtresi, sıra `date` ↓ `_id` ↓; create/update/delete soft/`restore`), `routes/entry.rs` (5 uç nokta), `catalog::find`. Grup **kategoriden türetilir** (istemci göndermez). Pasif kategori/ödeme türü yeni seçimde reddedilir, kaydın mevcut değeri olarak kalabilir. Ödeme türü isteğe bağlı; düzenlemede `""` → kaldır (projedeki "boş metin = kaldır" kuralı; ts-rs `deserialize_with` desteklemediği için çift-Option yerine). `tests/entries.rs` (6) — `previous` önerisi artık gerçek kayıtla test edildi. Mutasyon: grup türetme bozulunca yakalandı; restore'da hane filtresi tek başına kaldırılınca `get_open` ikinci katman olarak korudu, ikisi birden kaldırılınca 2 test yakaladı. Backend 97 test.

docs/PHASES.md

@@ -54,8 +54,8 @@
 - ✅ 6. Frontend: notlar (Markdown, düzenle/önizle)
 
 ## Faz 5 Adımları (taslak)
-- ⏳ 1. Backend: harcama kayıtları (ekle/düzenle/sil + geri al, hafta/dönem filtresi, kategori–grup tutarlılığı, yalnızca açık dönem), testler
-- ⏳ 2. Backend: haftalık/aylık gerçekleşen (grup bazlı bütçe–harcanan–kalan), özet ve önerilere gerçekleşen verisi
+- ✅ 1. Backend: harcama kayıtları (ekle/düzenle/sil + geri al, hafta/dönem filtresi, kategori–grup tutarlılığı, yalnızca açık dönem), testler
+- 🔄 2. Backend: haftalık/aylık gerçekleşen (grup bazlı bütçe–harcanan–kalan), özet ve önerilere gerçekleşen verisi
 - ⏳ 3. Frontend: Defter — hafta seçici + hızlı giriş formu (tutar, 4 grup düğmesi, kategori, ödeme türü, tarih, açıklama; son seçim hatırlanır)
 - ⏳ 4. Frontend: haftanın girişleri (gün gün), düzenle/sil + "Geri al", haftalık özet
 - ⏳ 5. Canlı yedekleme (mongodump günlük, 14 gün) + geri yükleme denemesi

frontend/src/types/Entry.ts

@@ -0,0 +1,8 @@
+// This file was generated by [ts-rs](https://github.com/Aleph-Alpha/ts-rs). Do not edit this file manually.
+import type { Group } from "./Group";
+
+export type Entry = { id: string, period_id: string, date: string, 
+/**
+ * Kuruş
+ */
+amount: number, group: Group, category_id: string, payment_method_id: string | null, description: string | null, created_by: string, version: number, };

frontend/src/types/EntryCreateRequest.ts

@@ -0,0 +1,15 @@
+// This file was generated by [ts-rs](https://github.com/Aleph-Alpha/ts-rs). Do not edit this file manually.
+
+export type EntryCreateRequest = { 
+/**
+ * `"YYYY-MM-DD"`, dönem içinde
+ */
+date: string, 
+/**
+ * Kuruş, > 0
+ */
+amount: number, 
+/**
+ * Grup kategoriden alınır
+ */
+category_id: string, payment_method_id?: string, description?: string, };

frontend/src/types/EntryUpdateRequest.ts

@@ -0,0 +1,11 @@
+// This file was generated by [ts-rs](https://github.com/Aleph-Alpha/ts-rs). Do not edit this file manually.
+
+export type EntryUpdateRequest = { date?: string, amount?: number, category_id?: string, 
+/**
+ * Boş metin → ödeme türünü kaldır
+ */
+payment_method_id?: string, 
+/**
+ * Boş metin → açıklamayı kaldır
+ */
+description?: string, version?: number, };